Anemia po porodzie – objawy i sposoby leczenia

Skąd się bierze anemia po porodzie? Powodem jest po pierwsze fizjologiczna utrata krwi podczas porodu. Po drugie zwiększone zapotrzebowanie na żelazo w okresie ciąży i karmienia piersią.  Dane naukowe wskazują, iż na niedokrwistość w okresie połogu może cierpieć nawet 45% kobiet. Jakie są jej najbardziej charakterystyczne objawy oraz jak się ją leczy – o tym w dalszej części artykułu.

Niedokrwistość po porodzie – przyczyny

Anemia po porodzie ma najczęściej charakter anemii z niedoboru żelaza. Żelazo jest niezbędnym substratem do syntezy hemoglobiny odpowiedzialnej za przenoszenie tlenu.

Na przyczyny niedokrwistości składa się:

• Utrata krwi podczas porodu – poród naturalny wiąże się z minimalną utratą krwi rzędu 250 ml. W przypadku cięcia cesarskiego jest to nawet 500 ml).
• Krwotoki poporodowe – występują nawet u 5 do 25% rodzących (zwłaszcza drogą cięcia cesarskiego) i wiążą się z utratą krwi większą niż 500 ml.
• Zwiększone zapotrzebowanie na żelazo – ciąża oraz okres karmienia piersią charakteryzują się znacznym zwiększeniem zapotrzebowania na żelazo. Zapotrzebowanie na żelazo w ciąży oraz w okresie laktacji wynosi 25-27 mg/dobę. Problemem jest także zmniejszeniem jego wewnątrzustrojowych rezerw.

Niedokrwistość po porodzie – objawy

Niedokrwistość po porodzie może mieć przebieg subkliniczny – brak jawnych symptomów anemii. Może też manifestować się poprzez:

• Osłabienie, łatwą męczliwość oraz senność – przez część położnic i lekarzy objawy te mogą być błędnie interpretowane jako wynik zmęczenia, stresu, niedoborów snu, a nawet baby blues, czy też depresji poporodowej. Stany te mogą się oczywiście nakładać na siebie.
• Upośledzenie uwagi oraz koncentracji – pacjenci cierpiący na niedokrwistość zgłaszają uczucie spowolnienia procesów myślowych, pogorszenie pamięci oraz sprawności intelektualnej.
• Ból i zawroty głowy – spowodowane są mniejszym dowozem tlenu do ośrodkowego układu nerwowego.
• Przyspieszenie czynności serca oraz duszność – objawy te pojawiają się w ciężkich postaciach niedokrwistości i są wyrazem mniejszego dowozu tlenu do tkanek.
• Bladość skóry i błoń śluzowych – bladość jako pierwsza widoczna jest na spojówkach, a jej nasilenie dość dobrze koreluje ze stopniem niedokrwistości.
• Gorszy rozwój dziecka – mleko kobiece jest dla świeżo narodzonego malucha jedynym źródłem żelaza. Co za tym idzie, niedobory tego pierwiastka w pokarmie kobiecym mogą skutkować niedokrwistością oraz gorszym rozwojem u jej pociechy.

Niedokrwistość po porodzie – leczenie

Niedokrwistość poporodowa ma najczęściej charakter niedokrwistości z niedoboru żelaza. Co za tym idzie, jej leczenie będzie w głównej mierze polegało na suplementacji tego pierwiastka w postaci doustnej, a w skrajnych przypadkach także dożylnej. Część pacjentek może wymagać przetoczenia krwi – najczęściej bezpośrednio po przebytym krwotoku poporodowym.

Niedokrwistość poporodowa – dieta

W celu leczenia oraz profilaktyki niedokrwistości poporodowej położnicom zaleca się modyfikację diety. Kluczowe jest zwiększenie w niej ilości produktów bogatych w żelazo oraz wyeliminowanie tych, które hamują wchłanianie tego pierwiastka). Tak więc przykładowy jadłospis powinien zawierać:

• Mięso oraz przetwory mięsne – szczególnie polecana jest wątróbka wieprzowa (18 mg żelaza w 100 gramach) oraz wątróbka cielęca (7,9 mg żelaza w 100 gramach produktu).
• Ryby – przykładem mogą być sardynki, które zawierają około 3 mg żelaza w 100 gramach. Warto jednak zaznaczyć, iż ryby zawierają także duże ilości metali ciężkich i nie powinny być spożywane częściej niż raz w tygodniu.
• Orzechy – są dobrem źródłem żelaza. Orzechy pistacjowe zawierają 7,9 mg żelaza w 100 gramach produktu. Dostarczają też zdrowych tłuszczy.
• Warzywa – w żelazo bogate są między innymi bób, pietruszka (5,3 mg żelaza w 100 gramach produktu), groszek zielony, brukselka, brokuł, cykoria, szpinak, czy też burak.
• Owoce – zalecane są owoce porzeczki, maliny oraz awokado (podobnie, jak orzechy jest dobrym źródłem dobrych tłuszczy w diecie).
• Owoce suszone – poleca się suszone śliwki, figi, czy też daktyle.
• Kakao – 16-procentowe kakao zawiera w 100 gramach ponad 10 mg żelaza.

Jeśli chodzi o produkty niewskazane to głównie mowa tu o dużych ilościach mocnej herbaty i kawy, mleka, produktów zbożowych, czy też otrębów.

Podsumowując, niedokrwistość u kobiet po porodzie występuje bardzo często, jednak na szczęście jej leczenie ogranicza się zwykle do zastosowania doustnych preparatów żelaza oraz odpowiednio skomponowanej diety.

Bibliografia:
Położnictwo i ginekologia autorstwa Grzegorza Henryka Bręborowicza.
Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K.: Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005