Alergiczny nieżyt nosa to powszechna choroba alergiczna

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) jest najbardziej rozpowszechnioną chorobą alergiczną. Szacuje się, że cierpi na niego około 23% Polaków. Z tego większość chorych stanowią dzieci oraz młodzi dorośli (do 20 roku życia). Pomimo tak dużej częstości występowania, wciąż można spotkać się z wieloma mitami związanymi z tą jednostką chorobową. Zatem, jakie są najczęstsze przyczyny ANN oraz w jaki sposób choroba się objawia i jakie są sposoby jej leczenia?

Czym jest alergiczny nieżyt nosa?

ANN, jak sama nazwa wskazuje, jest zapaleniem błony śluzowej nosa i zatok obocznych wywołanym przez alergeny. Podobnie, jak alergia pokarmowa, wyprysk atopowy oraz astma oskrzelowa jest zaliczany do chorób atopowych. Co warte zaznaczenia, razem z wyżej wymienionymi chorobami wchodzi w skład tak zwanego marszu alergicznego. ANN nawet 8-krotnie zwiększa ryzyko wystąpienia astmy.

W literaturze medycznej znaleźć można kilka podziałów alergicznego nieżytu nosa. Spośród nich dla pacjenta najważniejsze są te uwzględniające:

  • Czas trwania objawów – wyróżnia się ANN okresowy, którego objawy trwają poniżej 4 tygodni lub 4 dni w tygodniu. A także przewlekły  – powyżej 4 tygodniu lub 4 dni w tygodniu.
  • Alergeny odpowiedzialne za wystąpienie objawów – wyróżnia się ANN sezonowy (zwany również katarem siennym), który jest wywołany głównie przez pyłki roślin pylące w określonych miesiącach roku. Alergeny całoroczne (na przykład zarodniki pleśni lub roztocza kurzu domowego) wywołują z kolei nieżyt całoroczny.
  • Nasilenie objawów – wyróżnia się ANN łagodny oraz ciężki. Ten drugi rozpoznaje się w momencie, gdy pacjent zgłasza zaburzenia snu, trudności w wykonywaniu codziennych czynności lub problemy w szkole i pracy wywołane objawami nieżytu.

Alergiczny nieżyt nosa – objawy

Objawy alergicznego nieżytu nosa są często mało charakterystyczne i osobniczo zmienne. Niemniej jednak, spośród nich, u większości chorych występują:

  • Obustronny, wodnisty wyciek z nosa – jest najbardziej charakterystyczny dla ANN sezonowego wywołanego przez alergeny wziewne.
  • Obustronne zatkanie nosa i wyciek gęstej, śluzowej wydzieliny – dominuje w postaciach ANN wywołanych przez alergeny całoroczne (na przykład roztocza kurzu domowego).
  • Obustronny świąd nosa oraz napadowe kichanie seriami – objawom tym może towarzyszyć również świąd i zaczerwienienie spojówek (tak zwane czerwone oko).
  • Obustronne upośledzenie węchu – występuje zwłaszcza u osób zmagających się z ANN od dłuższego czasu. U części chorych deficyty w zakresie tego zmysłu mogą być nieodwracalne.
  • Objawy obserwowane podczas badania fizykalnego – u większości chorych występuje tak zwany salut alergika, czyli pocieranie nosa grzbietową częścią dłoni. Charakterystyczna jest również poprzeczna bruzda na grzbiecie nosa, czy też worki pod oczami.
  • Objawy ogólnoustrojowe – u osób cierpiących na ANN mogą występować zaburzenia snu, problemy z koncentracją i uczeniem, bóle głowy, czy też przewlekłe obniżenie nastroju.

Co warte zaznaczenia, u blisko 70% chorych objawy nasilają się w nocy oraz w godzinach wczesnoporannych. Charakterystyczne jest również nagłe pojawienie się kataru, kichania, czy też łzawienia i zaczerwienienia oczu po bezpośrednim kontakcie z czynnikiem uczulającym (na przykład sierścią psa).

alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa – najczęstsze alergeny

Alergiczny nieżyt nosa jest najczęściej wywoływany przez alergeny wziewne, powietrznopochodne. W rzadkich przypadkach objawy mogą być również związane z narażeniem na alergeny pokarmowe (na przykład orzeszki ziemne) oraz zawodowe (na przykład lateks).

W naszym kraju pacjentów zazwyczaj uczulają pyłki traw (na przykład kupkówki pospolitej, czy też żyta), chwastów (na przykład babki lancetowatej). Uczulają także pyłki drzew (na przykład brzozy). Objawy alergii są najsilniejsze w okresie pylenia konkretnych roślin (od wiosny do wczesnej jesieni). Nasilają się zwłaszcza w słoneczne, wietrzne dni. Większość chorych odczuwa z kolei ulgę w miesiącach zimowych (wyjątek stanowią uczuleni na leszczynę pylącą w styczniu). Objawy są mniejsze także podczas dłuższych opadów deszczu. Za objawy alergii, zwłaszcza całorocznej, mogą także odpowiadać roztocza kurzu domowego, zarodniki pleśni oraz alergeny odzwierzęce (ich źródłem są głównie psy i koty).

Alergiczny nieżyt nosa – leczenie

Głównym sposobem zapobiegania objawom ANN jest unikanie uczulających pacjenta alergenów. U większości chorych postępowanie takie jest jednak mało skuteczne i konieczne jest wdrożenie czasowego lub długotrwałego leczenia farmakologicznego. Spośród farmaceutyków najbardziej skuteczne są długotrwale podawane donosowe GKS (glikokortykosteroidy). Inne środki to leki przeciwhistaminowe, przeciwleukotrienowe oraz stosowane doraźnie leki obkurczające błonę śluzową nosa. Te ostatnie mogą być używane maksymalnie 3-5 dni, gdyż ich nadużywanie grozi wystąpieniem zanikowego zapalenia błony śluzowej nosa.

Część chorych kwalifikuje się do immunoterapii. Leczenie to polega długotrwałym (3-5 lat) i regularnym podawaniu rosnących dawek uczulającej substancji, co ma na celu wytworzenie tolerancji. U większości pacjentów taka forma terapii zmniejsza objawy ANN, zapotrzebowanie na leki i prawdopodobieństwo rozwoju astmy.

Słowem zakończenia, chociaż ANN nie jest uznawane za schorzenie niebezpieczne, to jego objawy mogą znacznie utrudniać lub nawet uniemożliwiać normalne funkcjonowanie chorego. Stąd też tak ważne jest wczesne postawienie diagnozy i włączenie odpowiedniego leczenia.

Bibliografia:

Interna Szczeklika 2018/19
Postępowanie w alergicznym nieżycie nosa – Bolesław Samoliński, Oksana Wojas

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.