Alergia na jad owadów u dzieci – reaguj szybko

Zagrażająca życiu reakcja anafilaktyczna występuje z częstością 0,2-10/100000/rok. W większości przypadków jej pojawienie się jest uwarunkowane alergią na jad owadów błonkoskrzydłych. Zatem, czym właściwie jest alergia na jad owadów u dzieci? Jak powinna wyglądać pierwsza pomoc przedlekarska w przypadku użądlenia malucha przez owada?

Jak często występuje tego typu alergia?

Różnego rodzaju choroby alergiczne występują u ponad 30% społeczeństwa. Brak jest dokładnych danych, co do epidemiologii alergii na jad owadów. Szacuje się jednak, iż występuje ona pod postacią tak zwanych reakcji ogólnych u około 0,6-3,5% dorosłych i 0,34% dzieci w wieku szkolnym. Duże reakcje miejscowe po ugryzieniu mogą dotyczyć nawet kilkunastu do kilkudziesięciu procent osób (2,4-26% w Wielkie Brytanii).

Odsetek osób uczulonych na jad owadów i reagujących pod postacią ciężkich reakcji ogólnych wzrasta wśród pszczelarzy i ich rodzin. Szacuje się, iż duże reakcje miejscowe mogą występować u nich z częstością 9-31%, a ogólne u 14-32% u dorosłych i 6,5% u dzieci. Grupę podwyższonego ryzyka stanowią również maluchy, które już raz przebyły w swoim życiu reakcję uogólnioną lub wstrząs anafilaktyczny. Ryzyko wystąpienia u nich podobnej reakcji przy kolejnym użądleniu jest szacowana nawet na 60%. Jeśli chodzi o śmiertelność reakcji alergicznych po ugryzieniu przez owady, to w naszym kraju notuje się każdego roku kilka do kilkunastu zgonów.

Alergia na jad owadów u dzieci

Alergia na jad owadów – objawy

Użądlenie przez owada może wywoływać całe spektrum objawów. Rodzaj reakcji poużądleniowej jest zależny od indywidualnej wrażliwości organizmu oraz liczby użądleń. Co więcej, ten sam pacjent może przy kolejnych użądleniach prezentować odmienne objawy. Spośród najczęściej spotykanych reakcji poużądleniowych można wymienić:

  • reakcja miejscowa – charakteryzuje się ona niewielkim obrzękiem z zaczerwienieniem skóry w miejscu użądlenia. Jest to najczęstszy typ reakcji poużądleniowej występujący u osób nieuczulonych i ustępujący po kilku-kilkunastu godzinach. W przypadku alergików obrzęk z zaczerwienieniem jest większy, bardziej bolesny i utrzymuje się powyżej 24 godzin. Reakcja miejscowa nie jest zwykle niebezpieczna. Wyjątek stanowią użądlenia w okolice głowy, twarzy, szyi, czy też jamy ustnej. Stwarzają one bowiem ryzyko rozwinięcia się obrzęku dróg oddechowych i uduszenia pacjenta,
  • łagodna reakcja uogólniona – charakteryzuje się ona pojawieniem się bąbli pokrzywkowych i obrzęku w miejscu użądlenia przez owada. Zmiany skórne mają tendencje do rozszerzania się na całe ciało. Głównie powieki, małżowiny uszne, czy też wargi. W odróżnieniu od ciężkiej reakcji chory nie prezentuje objawów ze strony innych układów i narządów,
  • ciężka reakcja uogólniona (reakcja anafilaktyczna) – charakteryzuje się ona pojawieniem się objawów ze strony skóry, układu oddechowego, pokarmowego, czy też sercowo-naczyniowego. Chory ma najczęściej mocno zaczerwienioną skórę, rozsiane bąble pokrzywkowe, nudności, wymioty, kolkowe bóle brzucha. Bardzo charakterystyczne są również narastające problemy z oddychaniem i mówieniem oraz zaburzenia świadomości,
  • reakcja toksyczna – nie ma ona charakteru reakcji alergicznej i jest najczęściej wywołana użądleniami gromadnymi. Spośród jej objawów można wymienić bóle i zawroty głowy, nudności i wymioty, gorączkę, uczucie osłabienia, drżenia oraz drgawki.

Alergia na jad u dzieci – pierwsza pomoc przedlekarska

Pierwsza pomoc przedlekarska w przypadku użądlenia przez owada różni się w zależności od prezentowanej przez pacjenta reakcji. W przypadku odczynu miejscowego wskazane jest jak najszybsze usunięcie żądła za pomocą pęsety.

Kolejnymi krokami jest odkażenie miejsca po użądleniu i zastosowanie zimnych kompresów. Co warte zaznaczenia, w rzadkich przypadkach reakcja miejscowa w ciągu kilku godzin może przejść w reakcję uogólnioną. Stąd też wskazana jest obserwacja użądlonego dziecka przez minimum 24 godziny.

Postępowanie w nasilonej reakcji miejscowej jest podobne jak w przypadku łagodnego odczynu. Dodatkowo wskazane jest jednak podanie doustnego leku przeciwhistaminowego i zastosowanie miejscowej maści sterydowej. W większości przypadków kontakt z lekarzem nie jest wymagany, o ile stan dziecka nie pogarsza się w ciąg u kilku-kilkunastu godzin. Wyjątek stanowią sytuacje, gdy użądlenie miało miejsce w okolice twarzy lub szyi.

Reakcja uogólniona jest zawsze wskazaniem do pilnego kontaktu z lekarzem. W przypadku objawów ciężkich postępowaniem z wyboru jest wezwanie pogotowia i podanie choremu adrenaliny domięśniowo. Lek ten powinien znajdować się w domu każdej osoby, która chociaż raz w życiu przeszła już wstrząs anafilaktyczny. W przypadku utraty przytomności przez chorego wskazana jest ocena jego funkcji życiowych. Stwierdzenie braku oddechu powinno zawsze skutkować rozpoczęciem resuscytacji krążeniowo-oddechowej (ucisków klatki piersiowej i oddechów ratunkowych).

Słowem zakończenia, ciężka reakcja alergiczna na jad owadów błonkoskrzydłych jest potencjalnym stanem zagrożenia życia. Stąd też każdy rodzic powinien umieć rozpoznać uogólnioną reakcje poużądleniową, podać adrenalinę i wezwać pogotowie. Jest to szczególnie ważne w przypadku dzieci, u których stwierdza się alergię na jad lub przebyty wcześniej wstrząs.

Bibliografia:
Alergia na jad owadów u dzieci – dr med. Urszula Jedynak-Wąsowicz
Anafilaksja – dr med. Urszula Jedynak-Wąsowicz
Pediatria pod redakcją Prof. Wandy Kawalec
Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Skonsultuj się z lekarzem.

Kamil, student VI roku medycyny. Szczególnie zainteresowany tematyką z zakresu medycyny rodzinnej i podstawowej opieki zdrowotnej oraz leczenia bólu. Wzorujący się na dawnym modelu stosowania medycyny, kiedy to lekarze zajmowali się pacjentem w sposób całościowy, udoskonalonym jednak o najbardziej aktualną medyczną wiedzę i nowoczesne metody terapeutyczne.

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.