Celiakia – przyczyny, objawy, rozpoznanie

Na pytania odpowiada Grażyna Konińska, dietetyk, mama trójki dzieci. Pracuje w Punkcie Informacyjnym Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej.

sosrodzice.pl: Celiakia to mało znana choroba…

Grażyna Konińska: Nie zgodziłabym się z tym stwierdzeniem. To choroba znana, lecz u różnych osób dająca tak różne objawy, że często lekarz długo szuka, zanim wpadnie na to, że to może być celiakia.

Pieczywo a celiakiaDo niedawna uważano celiakię za „rzadkie schorzenie małych dzieci, z którego wyrasta się po kilku latach stosowania diety”. Nic bardziej błędnego! Choroba może się pojawić w różnym wieku. Obecnie najczęściej wykrywa się celiakię u osób 30-50-letnich. W naszym Stowarzyszeniu mamy też osoby u których zdiagnozowano celiakię w wieku 80 lat! Co ciekawe u kobiet celiakię rozpoznaje się dwa razy częściej niż u mężczyzn.

sosrodzice.pl: Mówi się, że celiakia jest często diagnozowana w ciąży.

G.K: Z tym stwierdzeniem też się nie zgodzę. Diagnozowana jest, jak już wspominałam w różnym wieku, bywa, ze pojawia się po ciąży, ale nie jest to wcale aż tak częste.

Czy chorobę można rozpoznać u niemowlaka?

G.K: Celiakia może pojawić się dopiero od momentu, kiedy dziecko zacznie jeść gluten. Wcześniej nie ma takiej możliwości. U niemowląt objawy dotyczą przewodu pokarmowego i nie da się ich nie zauważyć. Biegunki tłuszczowe lub wodniste, bóle, wzdęcia, powiększenie obwodu brzucha, brak przybierania na wadze, płaczliwość. Są to objawy tak zwanej celiakii jawnej, klasycznej.

Czyli „dawka” glutenu przenikająca wraz z mlekiem matki nie może dawać objawów chorobowych u niemowlaka?

G.K: Współczesna medycyna uważa, że gluten nie przenika do mleka matki. Natomiast niektóre mamy (te które same nie tolerują glutenu, ale jedzą go z różnych powodów) zauważają, że niemowlak uspokaja się, gdy wycofają z diety produkty, których same nie tolerują.

Jakie objawy u dziecka 2-3 letniego powinny niepokoić?

G.K: Tak jak u niemowląt, również u małych dzieci objawy dotyczą głównie przewodu pokarmowego. Czyli biegunki, rzadziej zaparcia, bóle, wzdęcia, powiększenie obwodu brzucha – brzuch może być wzdęty jak balon, utrata wagi, dziecko przestaje rosnąć (wyraźne załamanie krzywych na siatce centylowej), widoczna zmiana usposobienia (drażliwość, nadpobudliwość lub męczliwość i apatia).

Czy zawsze chorobie towarzyszą problemy gastryczne, zahamowanie wzrostu, ból brzuszka?

G.K: Nie nie zawsze. Czasami celiakię wykrywa się przypadkowo.

Objawy choroby mogą być bardzo różne, przede wszystkim ze względu na wiek chorego. Zdarza się że celiakię wykrywa dentysta, zauważając u dziecka zaburzenia mineralizacji (w postaci zmatowienia białokremowego i/lub żółtobrązowego) oraz hipoplazję szkliwa zębowego (w postaci rowków poprzecznych i/lub pionowych oraz ubytków szkliwa) lub nawracające afty.

Na co zatem powinni zwracać uwagę rodzice w kontekście ewentualnej celiakii czy alergii na gluten? Może Pani podsumować to, co zostało już powiedziane? Może są pewne sygnały, których nie wolno bagatelizować?

G.K: Tak jak już wcześniej mówiłam, celiakia potrafi dawać różne objawy, z różnych układów, nie tylko pokarmowego. Obserwuje się zaburzenia wchłaniania (niedobór masy ciała, u starszych dzieci niedobór wysokości ciała, nawracająca anemia), zaburzenia psychiczne (drażliwość, apatia, niecierpliwość, obniżone poczucie własnej wartości), zaburzenia neurologiczne, zwiększone ryzyko wystąpienia chorób autoimmunologicznych. Choć rzeczywiście, u dzieci zwykle dominują objawy ze strony układu pokarmowego. Najważniejszym objawem u dzieci jest zahamowanie rozwoju (brak przybierania na wadze, nierośnięcie). Warto dodać, że często chorzy cierpią z powodu ogólnego spadku odporności organizmu.

Jak diagnozuje się celiakię? I czy chorobę można wykryć podczas badania USG?

G.K: Zwykle oznacza się stężenie przeciwciał:

  • przeciwko endomysium mięśni gładkich (EmA),
  • przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG).
  • przeciwko tzw. „nowej gliadynie” GAF (deamidowana gliadyna oznaczana symbolem DGP lub GAF).

Niegdyś badano przeciwciała antygliadynowe AGA. Obecnie uważa się że przeciwciała AGA mogą być pomocne przy diagnozowaniu nadwrażliwości na gluten. Nie ma potrzeby oznaczania wszystkich przeciwciał. Należy jednak pamiętać, iż w trakcie diagnostyki należy pobrać krew na badanie oceniające całkowite stężenie IgA. Zdarzyć się bowiem może, że w przypadku braku IgA badanie może dać wynik fałszywie ujemny. W przypadku niedoboru IgA ocenia się wtedy przeciwciała w klasie IgG. Badanie przeciwciał można wykonać także we własnym zakresie w większych laboratoriach.

Wymienione wyżej przeciwciała są specyficzne dla celiakii i ich obecność we krwi istotnie zwiększa prawdopodobieństwo choroby. Należy jednak podkreślić, że ich brak nie wyklucza celiakii, zwłaszcza u bardzo małych dzieci. Czasami aby potwierdzić istnienie celiakii, potrzebna jest biopsja i pobranie wycinków z jelita cienkiego.
USG nie jest przydatne w trakcie diagnozowania celiakii.

Czyli rodzic, który podejrzewa celiakię może samodzielnie zlecić wykonanie badań? Z jakimi miej więcej kosztami musi się liczyć?

G.K: Tak, wiele laboratoriów oferuje badania z krwi w kierunku celiakii. Koszt to około 80-100 zł za zbadania jednego przeciwciała w jednej klasie.

Jesteśmy tu dla Ciebie. Podejmujemy tematy, które dla nas, Rodziców, są ważne. Miło nam Ciebie gościć na naszej stronie! :) Pozostaw ślad po sobie w komentarzu! Jeśli prowadzisz bloga, chętnie Cię odwiedzimy! :)

Komentarze

Odpowiedz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

  1. Mysza Mysza

    Moja ciocia ma celiaklie, a zdiagnozowali ja dopiero w wieku 50 lat…

  2. Antuan Antuan

    Strasznie to wszystko w Polsce komplikujecie. W Kanadzie mieliśmy w przedszkolu zrobione przesiewowe badania genetyczne hla-dq2 i hla-dq8 dzięki temu rodzice od razu wiedzieli czy dziecko może chorować na celiakię. A u was nim do czegoś dotrzecie to 10 razy na was zarobią i jeszcze będą ciągnąć… Sprawdziłem i zrobicie w polsce test dna na celiakie za 300zł, więc nie dajcie się złapać na jakieś nncg czy 4 krotne badania przeciwciał w 2 klasach….

  3. Antuan Antuan

    Strasznie to w Polsce komplikujecie. W Kanadzie mieliśmy w przedszkolu zrobione przesiewowe badania genetyczne hla-dq2 i hla-dq8 dzięki temu rodzice od razu wiedzieli czy dziecko może chorować na celiakię. A u was nim do czegoś dotrzecie to 10 razy na was zarobią i jeszcze będą ciągnąć… Sprawdziłem i zrobicie w polsce test dna na celiakie za 300zł, więc nie dajcie się złapać na jakieś nncg czy inne pomysły